Diyabete bağlı komplikasyonlar deyince akla böbrek, kalp ve gözü etkileyen rahatsızlıklar gelir. Daha az bilinen bir komplikasyon olarak; diyabet, yumuşak dokuyu ve kemikleri etkileyerek, hastalıklara, yaralanmalara, semptomlara sebep olabilir. Hatta kırık oluşumunu kolaylaştırarak yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu tip hastalıkların bazıları diyabete özgü olarak görülürken, bazıları ise diyabetli hastalarda daha sık olarak görülür. Kas-iskelet sistemi problemleri diyabetin kendi komplikasyonlarına eşlik edebileceği gibi doğrudan anormal metabolik olaylar sebebiyle de meydana gelebilir. Bir araştırmaya göre diyabetli hastalarda kas-iskelet sistemi problemleri tedavi edilmediği takdirde önemli derecede özürlülüğe ve kalıcı ağrıya sebep olabilir. Bir diğer çalışmada ise kas-iskelet sistemi ağrısı olan 14.784 hasta üzerinde yapılan bir araştırmada, ağrıya en çok eşlik eden hastalıklardan birinin diyabet olduğu gösterilmiştir.
Diyabette en sık görülen kas iskelet sistemi problemleri; sınırlı eklem hareketi sendromu, diyabetik nöropatik artropati (sinir hasarına bağlı eklem patolojileri), omuz, kalça, ayak bileği, el bileği ve dirsek eklemi yaralanmaları, tendon ve kılıf hasarları, kompleks bölgesel ağrı sendromu, miyonekroz (kas dokusunun canlılığını kaybetmesi), osteoporoz (kemik doku kaybı) ve eklem kireçlenmeleri olarak sıralanmıştır. Yapılan çalışmalarda diyabetli hastalarda kas-iskelet sistemi hastalıklarına yakalanmanın; hastanın yaşı, diyabetin yaşı ve iyi diyabet kontrolü sağlamamakla ilişkili olduğuna dair kanıtlar varsa da mekanizma tam olarak netleştirilmemiştir. Son yıllarda diyabet tanı ve tedavi rehberlerinde hastaların kas-iskelet sistemi problemleri açısından değerlendirilmesi de önerilmektedir. Böylece hastalık oluşmadan, yatkınlık tespit edilirse önlemler alınabilir, gerekirse tedavi edilmelidir. Bu hastalıkların her birinin tedavisi hastalığa ve kişiye özgüdür.
Örneğin sınırlı eklem hareketi sendromunda esneklik ve sınırlı hareketin tersi yönünde kas güçlendirme çalışmalarına ağırlık verilirken, daha ani gelişen tendon ve kılıf hasarı problemlerinde istirahat ve hareket kısıtlamasını da içeren daha kapsamlı bir rehabilitasyon süreci devreye girer. Diyabetli hastada osteoporoz tedavisinde ise kemik kaybını önlemek için beslenme ve ilaç desteğine ek olarak kemik doku üzerinde baskı oluşturan yürüyüş gibi egzersizler önerilir. Bir diğer önemli konu ise diyabette kontrol sağlanmasında önemli yeri olan fiziksel aktivite ve egzersiz tedavisinin doğru programlanmasıdır. Kas-iskelet sistemi hastalıklarına yatkınlığı olduğu bilinen diyabetlilerde, sağlıklı topluma hitap eden yoğun ve standart programlar diyabet kontrolünde elde edilecek kazanımı azaltacağı gibi travmaya zemin bile hazırlayabilir. Fakat bu asla, hiçbir diyabetlinin fiziksel aktivite ve egzersizden uzak durmasını gerektirmez. Kişiye özel hazırlanan programlarla bu risk ortadan kalkar ve kas-iskelet sistemini güçlendirmeye ve korumaya yardımcı olur.
Spot Öneriler
- Egzersiz ve fiziksel aktivite programına başlamadan önce vücudunuzun herhangi bir bölgesinde daha önceden meydana gelen bir yaralanma, ağrı veya uyuşma hikayesi varsa bunu fizyoterapistinizle paylaşın.
- Yaralanmaya yatkınlık olan bölge için fizyoterapistinizin önerisi ile, sabitleyici ve destekleyici ekipman, ortez veya sporcu bantları kullanılabilir.
- Egzersize uygun bir zemin ve ekipman kullandığınıza emin olun.
- Egzersiz ve fiziksel aktiviteye uygun kıyafet ve ayakkabı kullanın. Kullanacağınız ayakkabı önden ve arkadan ayağı sıkmamalı, üstten baskı yapmamalıdır.
- Egzersize muhakkak 10-15 dk’lık bir ısınma programı ile başlayın.
- Egzersiz programınız sırasında, hedeflenen kalp hızınız veya yorgunluk düzeyinizin üzerine çıkmayın.
- Egzersiz sırasında ve sonrasında sıvı alımınıza dikkat edin.
- Egzersiz programınızı, çalıştırdığınız kas grubuna özel esnetme egzersizleriyle bitirin.
- Egzersiz sonrası ağrınız olursa 15-20 dk. ince bir beze sararak buz uygulama yapın. Ağrınız devam ederse ağrılı bölgeyi istirahate alın. Bu sırada kan şekeri kontrolünüz için başka bir kas grubunuzu çalıştırabilirsiniz. Örneğin; ayak bileğinizde ağrı varsa, yürümek yerine kollarınız için ağırlık antrenmanı yapabilirsiniz. Vücuttaki tüm iskelet kasları yakıt olarak şekeri kullandığı için yine kan şekerinizin düzenlenmesinde etkili olacaktır.
- İstirahat ve buz uygulamaya rağmen 3 günden uzun süren ağrılarınız için bir ortopediste danışın.
